DÜNDEN BUGÜNE PATATES

Patatesin Yolculuğu
Sadece patates deyip geçmeyin… Patates dünya tarihini değiştirdi dense yeridir, ki hakikaten öyle de. Tarihçi William H. McNeill’in 1999’da yazmış olduğu “Patates Dünya Tarihini Nasıl Değiştirdi” makelesinde McNeill patates için şöyle diyor: “Amerika kıtasından gelen patates, kıtlık sorunuyla yüz yüze olan Kuzey Avrupa’yı yok olmaktan kurtardı, şehirleşmeye ve zenginleşmeye olanak sağladı”.

Patatesin varlığı milattan öncesine kadar dayanıyor. Ancak sofralarımıza gelmesi çok daha yakın zamanlarda gerçekleşiyor. Amerika kökenli olan patetes önce Peru’da, sonra diğer tüm kıtalarda tüketilmeye başlıyor. Ancak bu da olgunlaşma dönemini tamamlayamamış mısırların topraklarında mısırın yerine geçebilecek bir bitki olarak görüldüğünden böyle yaygınlaşabiliyor.

1500’lü yıllarda İspanyol gemicilerin And Dağlarına gelmesiyle tanıştıkları patates oradan Avrupa’ya gidiyor. Ancak Avrupalılar patatesi uzun bir süre hayvan yemi olarak kullanıyor. Soylular ve orta sınıfın burun kıvırdığı patates ancak yoksullar arasında rağbet görebiliyor. Açlık sorunları ise patatesin Avrupa’da herkes tarafından kabul görmesi için bir dönüm noktası haline geliyor. Antoine Augustin Permantier’in yazdığı “Patatesin Kimyasal Olarak Gözden Geçirilmesi” isimli makalesi patatesin Avrupa’da yaygınlaşmasının önünü açıyor.

Koca bir kıtayı yok oluştan kurtaran patetes tüm dünyada hızla yaygınlaşmaya başlıyor. Patates tarımını ilk yapan ülke olan İrlanda’da patates soğuk ve yağışlı iklim şartları yüzünden bir mantar üretiyor ve olgunlaşmadan ölüyordu. Bu durum 2 milyondan fazla insanın açlıktan ölmesine de sebep olmuş. Tüm bu tarih, tarihte uzun yıllar temel besin olarak kullanılan patatesin nerede nasıl yetiştirileceği, zararı faydası açısından da birer tecrübe olmuş.